Leren brengt licht!

"Donkere wolken pakken samen boven de Nederlandse samenleving", aldus het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) in een verschenen rapport 16 november jl. "De economische groei valt terug" aldus een persbericht van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) onlangs. Het Centraal Plan Bureau (CPB) waarschuwt bovendien in de alarmerende publicatie "Europa in Crisis" dat onze welvaart in gevaar is. Het moge duidelijk zijn...we leven in zeer onzekere economische tijden. En de kans is erg klein dat de problemen snel opgelost gaan worden. Er gaat daarom de komende jaren op economisch vlak vermoedelijk veel veranderen in Nederland, en dat gaan we merken. Het sociale vangnet wordt soberder, belastingen gaan omhoog en toeslagen omlaag, overheidssubsidies worden ingeperkt, etc. Door de vergrijzing en de hogere levensverwachting wordt verder de zorg exponentieel duurder en de beroepsbevolking wordt daarnaast kleiner.

Wat opvalt, is dat economen en politici over elkaar heen buitelen met tegenstrijdige vergezichten en zogenaamde oplossingen. Er is geen eenduidige visie en niemand kan voorspellen waar het in de Nederlandse en Europese economie naar toe gaat. Vanuit mijn opleidingskundige achtergrond, maar ook mijn ervaring en interesse in het ontwikkelen van middenopgeleide medewerkers in het bedrijfsleven (o.a. via BBL trajecten), wil ik de komende maanden mijn visie geven en discussies openen over de in mijn optiek essentiële vraag: wat betekenen al deze economische donkere wolken en andere relevante ontwikkelingen in de wereld (digitalisering en globalisering) voor de middenopgeleide werknemer en zijn ontwikkeling? Maar ook: hoe kunnen opleiders hier het beste op inspelen?

Om te beginnen wil ik stilstaan bij de vraag "Hoe beïnvloedt de economische situatie onderwijs voor de middenopgeleide medewerker nu en in de toekomst?". De huidige regering is volop bezig met het herstructureren en optimaliseren van onderwijssystemen. Voor het MBO geldt dat o.a. het "Actieplan MBO Focus op Vakmanschap 2011-2015" hiervoor moet zorgen. De initiatieven van de overheid om systemen minder complex en dus efficiënter te maken kan ik zeker waarderen. Echter kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat dit soort initiatieven als voornaamste doel hebben om te bezuinigen...een lange termijn visie ontbreekt, zoals helaas wel vaker het geval is in de politiek.

Bezuinigingen in het onderwijs zijn in deze tijd begrijpelijk. Maar tegelijkertijd gevaarlijk, aangezien onderwijs de wortels zijn van een gezonde economie. Aan de andere kant biedt dit ook een momentum om slimmer en moderner met onderwijs en opleiden bezig te zijn, om zo tevens klaar te zijn voor een samenleving 3.0. De klassieke vormen van onderwijs en opleidingen zijn namelijk steeds minder toereikend in een, op het gebied van globalisering en technologie, extreem snel veranderende wereld. Een leertraject zal bijvoorbeeld steeds minder gericht moeten zijn op het aanbieden van kennis maar juist meer op kennisinterpretatie, aangezien kennis steeds makkelijker voor iedereen beschikbaar is. Onderwijs- en opleidingsinstellingen zullen dan ook meer moeten ondersteunen bij deze nieuwe manier van leren. Hierin zijn digitale/online leermiddelen onmisbaar. Wat je echter vaak in de praktijk ziet, is dat het voor velen lastig is om een efficiënte en betaalbare integratie hiervan te realiseren in opleidingen.

Hoe dan ook, één ding is zeker: als bezuinigingen ten koste gaan van de ontwikkeling van (toekomstige) werknemers, zetten we een bijl aan de wortels van onze reeds aangetaste economie. Als werknemers zich namelijk niet op de juiste manier blijven ontwikkelen, zullen de economische wolken in de toekomst alleen maar donkerder worden. Immers: leren brengt licht!