Het idee om vakbondsleden een voordeeltje te gunnen bij het afsluiten van een cao of sociaal plan is begrijpelijk, maar is het ook verstandig?

Het onderwerp is niet nieuw. Al in 1961 werd een felle discussie gevoerd tussen de industriële bonden en de AWV, nu AWVN, over het bevoordelen van georganiseerde werknemers. De vakbonden vonden destijds dat ongeorganiseerde werknemers meeprofiteerden van de arbeidsvoorwaardenafspraken, zonder daarvoor te betalen. De AWV vond destijds, net als nu, discriminatie tussen leden van vakorganisaties en ongeorganiseerde werknemers binnen een onderneming onaanvaardbaar. In 1966 erkende de AWV het belang van een georganiseerd overleg met de vakbeweging. Uit die tijd stamt ook een afspraak die bekend is geworden als het vakbondstientje. Het vakbondstientje is al lang geen tientje meer is maar dit terzijde. De werkgevers lid van de AWV betalen op basis van vrijwilligheid, een bijdrage per werknemer die onder de werkingssfeer van een CAO vallen. De Stichting Fonds Industriële Bonden int de bijdragen en financiert daarmee bepaalde vakbondsactiviteiten. De regeling tussen VNO-NCW (AWVN), FNV Bondgenoten, CNV Bedrijvenbond en de Unie bestaat nog steeds en is later gevolgd door tal van gelijksoortige regelingen en fondsen. In de FIB regeling zijn twee motieven vastgelegd voor de deelname aan een dergelijke regeling:
1. Erkenning door de deelnemende werkgevers van de waarde van het bestaan van een goed georganiseerd overleg;
2. Erkenning van het feit dat de door de vakbondsleden betaalde contributie gedeeltelijk mede ten behoeve van werknemers, die geen vakbondslid zijn, wordt besteed.

Het “vakbondstientje” is primair bedoeld voor algemene activiteiten ten behoeve van de vakbondsleden. Dit laatste maakt een algemeen verbindend verklaring (AVV) voor deze regeling onmogelijk, omdat artikel 2 lid 5 van de Wet AVV een ongelijke behandeling van georganiseerden en ongeorganiseerden verbiedt.

De wet verbiedt het overigens niet om afspraken te maken die vakbondsleden bevoordelen, zolang de financiële prikkels maar niet zo groot zijn dat er in feite geen vrijheid meer is om van het lidmaatschap af te zien. Het hof oordeelde in een zaak aangespannen door niet-georganiseerde werknemers dat het doel, het georganiseerd overleg, in dit geval het middel van de bevoordeling van georganiseerden rechtvaardigt. De niet georganiseerden profiteren immers van de inspanningen van de vakbond die door contributies van de leden wordt gefinancierd, zo oordeelde het hof.

Afspraken over voordeeltjes voor georganiseerde werknemers kunnen niet algemeen verbindend verklaard worden omdat de wet zich daartegen verzet (AVV, artikel 2, lid 5). Werkgevers mogen het vakbondslidmaatschap van hun werknemers niet registreren (WPB, artikel 16), tenzij de werknemer daar uitdrukkelijke toestemming voor geeft. Dit betekent dus dat leden zich bij de werkgever bekend moeten maken om van het voordeel te genieten. Er zijn situaties voor te stellen waarin werknemers liever niet aan hun werkgever laten weten dat zij lid zijn van een vakbond.

Het meest belangrijkste argument is nog wel dat discriminatie tussen groepen van werknemers de relaties tussen werknemers onderling negatief beïnvloedt. Wie ooit een staking heeft meegemaakt, kent het zeer tussen de voor- en tegenstanders, dat dikwijls jaren na dato nog voelbaar is. Men moet dit gewoon niet willen!

Een ander argument is dat een discussie over lokale en relatief geringe voordeeltjes voor vakbondsleden al snel leidt tot een algemene en deels politieke discussie over het algemeen verbindend verklaren van CAO's.

Vakbonden doen er goed aan om de voordelen van het lidmaatschap beter uit te dragen. Die zijn er zeker, maar worden slecht verkocht. Verder zou meer transparantie in de besteding van de werkgeversbijdrage aan fondsen als het FIB goed zijn. Wie van de vakbondsleden in een bedrijf weet wat er met dit voordeeltje voor de georganiseerden gebeurt? Op de website van de stichting Fonds Industriële Bonden vind je daar geen informatie over; de stichting heeft namelijk geen website.

Lees meer HR artikelen over: Algemeen verbindend, CAO, Voordeeljes vakbondsleden

Aantal keer bekeken: 188

Plaats een reactie

Reacties op dit bericht

Artikel aangevuld

RSS