Emoties op de werkvloer: onderdrukken of verwelkomen?

Ik realiseer me dat de stap die aan de vraag vooraf gaat de erkenning is dat emoties er zijn. We zijn soms zo geconditioneerd om bepaalde emoties niet meer te (mogen) voelen. Het betreft dan emoties die we als negatief of slecht bestempelen, zoals boosheid, jaloezie en angst. Of als ongepast in een werkomgeving, zoals verdriet en rouw. We vinden dat ze niet horen in een werkomgeving en .... ze zijn er, ook al willen we het niet.

Hoe er mee om te gaan is dan de vraag, die ik als organisatieadviseur en coach krijg gesteld.
Ten eerste: Maak onderscheid in je eigen emoties en die van de ander. Als iemand boos wordt dan is er de neiging om die boosheid op ons zelf te betrekken “Hij is boos op mij.” en dat brengt vaak emoties in ons naar boven. Erken eerst je eigen reactie op de boosheid. Wat maakt het in jou los en waar komt het vandaan? Bijv. boosheid roept angst op, omdat je er pijnlijke ervaringen mee hebt in het verleden als iemand zijn boosheid uitte. Of je onderdrukt je eigen boosheid, omdat je niet geleerd hebt die op een gezonde manier te uiten. Jouw reactie staat dus los van de situatie in het hier en nu. Misschien geldt dat ook voor de ander en dan komen we bij stap twee:

Onderzoek wat er werkelijk aan de hand is. Dit doe je door het gevoel van de ander te erkennen en te vragen naar de bron er van. “Ik heb het gevoel dat je boos bent, klopt dat? Als iemand ontkennend antwoord vraag dan wat er wel is. Zo kun je tot het inzicht komen dat iets wat jij als boosheid bestempeld het niet hoeft te zijn. Als de ander “ja” zegt, vraag je “Wat raakt je dat je boos maakt? Op die manier krijg je inzicht in de belevingswereld van de ander. Dan kan blijken dat iemand de situatie totaal anders beleeft dan jij of krijg je feedback op jouw gedrag of dat van anderen, die boosheid oproept.

De derde stap is dan het antwoord echt binnen te laten komen en niet meteen te reageren. Hoe kijk jij tegen de situatie aan? Wat brengt het antwoord bij jou naar boven en wat zegt het jou? Stel jezelf dan de vraag of een reactie van jou iets toevoegt aan het komen tot een beter inzicht in de situatie en elkaar. Zo niet laat het rusten. Zo wel laat dan een waardevolle dialoog ontstaan, die leidt tot meer inzicht in je eigen handelen en dat van anderen en een betere beoordeling van de situatie.

Uit bovenstaande mag duidelijk zijn dat we een schat aan informatie laten liggen als we emoties bij onszelf en anderen onderdrukken. Als emoties er mogen zijn dan is er ook meer energie, want het onderdrukken ervan heeft zijn prijs. Het enthousiasme in het werk neemt af en kan zelfs leiden tot een burnout.

Hiermee wil ik niet zeggen dat je het gedrag dat uit emoties voortkomt moet tolereren. Iemand handelt dan vanuit de emotie om de omgeving naar zijn hand te zetten. Vaak zit er dan een andere emotie onder. Bijv. de baas die met zijn woede-uitbarstingen zijn medewerkers intimideert. Stel dan de vraag wat hij er mee wil bereiken? Wil hij zo iedereen laten weten dat hij de baas is of probeert hij controle te houden over de situatie? In beide gevallen is de werkelijke drijfveer angst (voor machts- en controleverlies), maar die mag niet gevoeld worden. Vervolgens richt hij die op de buitenwereld door angst te creëren.
Hoe bevrijdend zou het zijn voor de baas en zijn medewerkers als hij zijn kwetsbaarheid zou tonen? Wat zou er allemaal mogelijk worden als hij de teugels van de controle laat vieren?

Onbewust betaal je een prijs voor het onderdrukken van emoties. Wordt er bewust van en er gaat een wereld voor je open.