Onderwijs gered met prestatiebeloning!?

Een bonus maakt docenten blij. Een van de beste manieren om het onderwijs te verbeteren, is te zorgen voor betere leraren. En al in 2006 constateerde het Centraal Planbureau dat prestatiebeloning een van de beste manieren is om die te krijgen, lees ik in de Volkskrant.

‘Het maakte niet uit hoe hard ik werkte’, merkt een van de geïnterviewde onderwijzers in het artikel op. ‘Of ik de kwaliteit wilde verhogen door te vernieuwen, aanpassen of juist behouden, het salaris zou niet veranderen. Voor mij was dat een enorme demotivering.’

Op een andere school werd wel met teambonussen geëxperimenteerd. Het ene team wilde het aantal spijbelaars verlagen, het andere de examenresultaten verbeteren. Doelen moesten meetbaar en realistisch zijn. Alle teams haalden hun target. Iedereen dus blij. Volgens de directeur wordt er dankzij de targets meer gepraat over onderwijs, wat de sfeer deed verbeteren.

Maar een andere school is heel wat minder blij met hetzelfde systeem. ‘In theorie is het allemaal erg mooi’, zegt een lid van de medezeggenschapsraad, ‘maar in de praktijk blijkt het niet allemaal even transparant. Wij zijn bang voor willekeur. We weten nog steeds niet hoe hoog de bonussen worden en welke teams hun targets hebben gehaald. Sommige directeuren zetten hun docenten onder druk, want ook hun bonus hangt af van de score van het team. Bovendien kijken docenten elkaar met scheve ogen aan als ze vinden dat de ander er niet hard genoeg aan trekt.’

Bonussen kunnen zelfs averechts werken. Als het studierendement omhoog moet, betekent dit feitelijk dat leerlingen sneller hun diploma moeten halen. Een manier om dat te bereiken is natuurlijk om het onderwijs te verbeteren, maar het kan ook op andere manieren. Als een leerling bv bij economie zit, maar de leraar ziet al een paar maanden dat hij beter naar techniek kan, ontstaat toch de neiging om hem binnen te houden bij economie. Want anders komt het rendement van het team in gevaar. Er blijken nog meer ‘slimme’ manieren om te scoren. De examens makkelijker maken bijvoorbeeld, of leerlingen met weinig kansen niet meer toelaten.

Ik denk dat heel wat onderwijzers uw ervaringen met prestatiebeloning zouden willen kennen. Dus wat vindt u van de stelling:

Een variabel beloningssysteem is de oplossing voor het onderwijs!

Eens of oneens?


Rolf Baarda
www.bureaubaarda.nl
http://twitter.com/RolfvanBB