Onderzoek toont aan: vertrouwen geeft medewerkers energie

Er zijn van die onderzoeken die ik meeneem naar elke presentatie die ik geef. Bijvoorbeeld die van de Nederlandse hoogleraar Kees Cools. Hij vond uit dat er een relatie is tussen vertrouwen en motivatie. En, nog belangrijker, die relatie wordt in hoge mate beïnvloed door beslissingsvrijheid en betrokkenheid, en van die twee het meest door beslissingsvrijheid.

Beslissingsvrijheid of regelcapaciteit wil zeggen dat een medewerker de keuze wordt gelaten om zijn eigen aanpak te kiezen. Beslissingsvrijheid ‘werkt’ in een sterke cultuur met positieve sociale controle, waardoor iedereen weet wat er van hem of haar wordt verwacht. En met leidinggevenden die willen investeren in hun mensen, veel meer dan alleen in henzelf.

Betrokkenheid is een goede tweede verklarende variabele voor motivatie. Betrokken zijn bij de onderneming en invloed hebben op de besluitvorming uit zich in trots op de organisatie en respect voor en vertrouwen in de leiding.

Ook een prettige onderlinge samenwerking is een factor die de motivatie beïnvloedt, wees Cools’ onderzoek uit, maar veel minder dan de eerder genoemde twee, beslissingsvrijheid en betrokkenheid.

Kennelijk willen medewerkers kapitein zijn op hun eigen schip. Zij willen zelf invloed hebben op het vertrouwen dat hun omgeving, collega’s en leidinggevenden, in hen hebben. Die missie, het opbouwen van dat vertrouwen, dat geeft energie.

Je bent zo goed als de ander vindt dat je bent. Niet jijzelf bepaalt welke toegevoegde waarde je hebt, maar degene met wie je samenwerkt: je bent zoveel waard als je betekenis hebt voor anderen.

En wie van waarde is, wordt niet verstoten. Wie van waarde is, is veilig. Daar willen we best een stapje harder voor lopen! Zo zit onze natuur in elkaar. We hebben elkaar nodig om te overleven. In dat opzicht is de mens een kuddedier, al tienduizenden jaren lang.

Het ‘model’ van Cools moet niet worden onderschat. In essentie is het de ‘atoom’, het kleinst elementaire deeltje waaruit organisaties – of elke vorm van samenleving – zijn opgebouwd. Beslissingsvrijheid, betrokkenheid en samenwerking houden net als elektronen, protonen en neutronen het atoom in een dynamisch evenwicht. Samen vormen zij de bron van energie, net als vertrouwen en motivatie dat zijn.

Saamhorigheid in organisaties is als een vlucht vogels, die dicht opeengepakt als een donkere wolk zich verplaatst op zoek naar een geschikte plaats om te overnachten. Geen vogel die tegen de ander vliegt. Het onderling vertrouwen is enorm. Meer ruimte hebben ze niet nodig. Samen kunnen ze de wereld aan.

(uit: 'P&O als business partner, het managen van geluk'. Verschijnt in september/oktober bij Kluwer)


Rolf Baarda is directeur van Bureau Baarda, een middelgroot adviesbureau op het gebied van beloningsmanagement
www.bureaubaarda.nl
www.twitter.com/rolfvanbb