Stagnerende, regressieve of verwaarloosde teams

In het voorjaar van 2016 volgde ik bij Marijke Lingsma de opleiding ‘coachen van regressieve en stagnerende teams’ . En ik was meer dan geboeid. Marijke nam ons mee in de wereld van niet-functionerende teams. Ze functioneren niet meer omdat ze terugvallen (regressie), tot stilstand komen (stagneren) of zelfs ontoelaatbaar gedrag laten zien (verwaarloosd).

Ik was temeer geboeid omdat ik steeds meer zie dat we in organisaties te maken krijgen met teams waar het niet goed gaat. Omdat de organisatie te snel wil veranderen, omdat er onduidelijke kaders zijn of omdat teams te veel aan hun lot worden overgelaten. En dus is het belangrijk dat we kennis hebben over wat er mis kan gaan zodat we teams kunnen helpen er weer ‘bovenop’ te komen.

Om de verschillen op een rijtje te krijgen, heb ik een schema gemaakt die je in de bijlage terugvindt.
Functionerende en niet-functionerende teams

Een belangrijk eerste onderscheid is tussen functionerende en niet-functionerende teams. Functionerende teams doorlopen de teamfases en hebben ‘natuurlijke’ momenten van stagnatie of regressie, maar met ‘gewone’ interventies kan dit weer vlot worden getrokken. Bij niet-functionerende teams is er sprake van het niet behalen van doelen en het niet in staat zijn om op een gezonde manier te reageren op de context en op interventies. Dat kan komen doordat:
• Het team incompetent is;
• Het team wel competent is, maar door gekrenktheid terugvalt in oud gedrag
• Het team een gewoonterecht heeft opgebouwd om competenties niet te hoeven tonen;
• Er sprake is van gebrek aan leiding.

Regressieve teams
Bij regressieve teams is sprake van terugval in gedrag. Ze laten juniorgedrag zien, terwijl ze in een recent verleden senior gedrag hebben laten zien. Bijvoorbeeld: een team dat lang zelfstandig heeft gewerkt, krijgt een leidinggevende die hen vertelt wat ze moeten doen en dan valt het team terug. Regressie is een aanwijzing dat steun en houvast wordt gezocht omdat er sprake is van lastige gevoelens, die niet te verdragen zijn. De gevoelens worden dan onderdrukt, afgesplitst of aan andere ‘objecten’ toegekend.

Wat te doen?
Intensieve ondersteuning van team èn management is nodig om de ‘trekkracht’ van de regressie te ‘begrenzen’ en daardoor weer een aantal vermogens tot leven te wekken. Voor veel managers is inzicht in hun eigen aandeel in de regressie van een team een eyeopener. Die inzichten stellen gerust, omdat ze dan invloed kunnen uitoefenen of eerder gedrag en gevoelens beter kunnen plaatsen en benoemen. Door reflectie, het contact met de realiteit te herstellen), het begrenzen en het nemen van het eigen aandeel, komt er beweging in de vastgelopen interactiepatronen: het systeem leert. De teamcoach laat een regressief team niet te veel puzzelen, maar reikt hypothesen aan en toetst die.

Stagnerende teams
Stagnerende teams zijn niet-functionerende teams die onvoldoende vermogen hebben zich aan te passen aan veranderende vragen uit hun omgeving. Het management heeft het team te lang laten zwemmen. Ze zijn in hun ontwikkeling gestopt.
Stagnatie duidt op het belang om de mate van incompetentie -op alle niveaus- te verhullen. Zo ook de incompetentie van de leidinggevende, met een directie die ook weer de incompetentie van de leidinggevende toestaat. Misschien is de leidinggevende niet letterlijk afwezig, maar in ieder geval afwezig in adequaat gedrag. Daarbij is het vermogen tot reflectie in het team erg beperkt.

Wat te doen?
– Een teamcoach wordt zeker niet met open armen ontvangen door een stagnerend team. Dit betekent dat je als teamcoach het ongemak en de agressie moet kunnen verdragen en een helder onderscheid moet maken in wat van jou is en wat van het team.
– je moet je als coach opstellen als een oordeelloze ‘normbewaker’ van de organisatieregels. Dit is van belang omdat de rol van de leidinggevende niet goed is ingevuld.

– Als teamcoach neig je om te gaan sturen. Daarmee ga je op de stoel van de leidinggevende zitten. Doe dat niet! Er zijn aparte gesprekken met de leidinggevende nodig om ieders aandeel helder te krijgen. 

– Rationeel is de onderstroom niet te ‘snappen’; je ervaart het in je lijf, wanneer je in een stagnerend team meeloopt. De opdracht is om met open mind, open heart en open will (Theory U; Scharmer) te luisteren.
– De bovenstroom geeft je toegang tot de onderstroom, maar alleen als je je durft te laten raken en dit weet te benoemen en inzet ten behoeve van het leerproces van het team.

Verwaarloosde teams
Verwaarloosde teams hebben geen ‘gezonde’ of ‘normale’ conditie, ze zijn niet goed in staat of bereid dat te onderkennen en hebben zelfs een vermogen ontwikkeld om het te verbloemen. Dat betekent dat de prestaties langdurig onder de maat zijn en ze niet meer goed voor henzelf en hun spullen kunnen zorgen. Vaak hebben ze veel reorganisaties meegemaakt (uitgewoond), is er sterke externe druk en soms zijn ze onder curatele gesteld of krijgen ze negatieve media-aandacht.


Wat te doen?
Het management moet:
• Ingrijpen; degene die de verwaarlozing heeft veroorzaakt kan niet dezelfde zijn als degene die de relatie gaat herstellen. 

• Investeren in nieuw materieel, huisvestiging en voorzieningen. Materiële verwaarlozing gaat in een verwaarloosde organisatie vaak samen met relationele armoede. 

• Een open, nieuwsgierige en betrokken houding hebben en ondersteunen. Bereikbaar zijn en het goede voorbeeld geven. 


Tips voor de teamcoach: 

• Ga de confrontatie aan met het verwaarloosde team (kind). Dat betekent niet vechten, maar de verbinding aangaan. 

• Vertrouwen, wederzijdse verantwoordelijkheid en betrokkenheid worden ontwikkeld als men gezamenlijk conflicten open aangaat, waarbij mensen weer naar elkaar gaan luisteren en antwoord geven.
• Stel je doelen in aanvang laag. 

• Geleidelijk maak je de taken zwaarder en word je strenger in het nakomen van afspraken. 

• Het begeleiden van een jarenlang verwaarloosd team kost tijd, dat is niet in drie sessies gebeurd.

Met grote dank aan Marijke Lingsma voor haar wijsheid en het delen ervan. Het mag helder zijn dat ik iedere teamcoach en manager de eendaagse over dit onderwerp warm kan aanbevelen!

Aantal keer bekeken: 37

Laat een reactie achter

Je moet lid zijn van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland