Ik had ooit een collega met een eremedaille. Eentje waarmee hij in het hele bedrijf (en vooral bij het management) bewondering en erkenning oogstte. Stress, zo heette die medaille. En hij droeg het met trots. Gevraagd en ongevraagd vertelde hij aan collega’s dat hij elke dag minstens 12 uur werkte. Dat hij al om 7 uur ’s ochtends achter zijn bureau zat, weer of geen weer, ziek of niet ziek, moe of niet moe. Want, zo benadrukte hij, hij wilde zich voor de volle 100% inzetten (of zei hij 1000?). Collega’s die tussen 5 of 6 vertrokken, keek hij na met een milde, maar misprijzende glimlach. ‘Natuurlijk, ik begrijp je wel hoor, je hebt een gezin met kleine kinderen. Maar ik kan het niet maken, het werk moet af, je kent me, ik ben loyaal aan het bedrijf’.

Ook al waren de prestaties van die collega middelmatig, kreeg hij bonussen voor uitmuntend functioneren. Vanwege zijn hoge positie zette hij een norm in het bedrijf: rennen en vliegen werden het credo. Hoe vaker je als werknemer zei dat je het druk, druk, druk had, hoe hoger je kansen waren op erkenning en een bonus. De onrust verspreidde zich ondertussen rondom hem als een virus.

Mijn collega bleef trots zijn eremedaille dragen. Tot het moment dat hij compleet opgebrand langdurig uitviel en opkrabbelen niet tot de haalbare opties behoorde.

Hard werken is goed, streven naar excellente resultaten ook. Maar het is niet goed als de behoefte aan erkenning en waardering tot een false loyaliteit, aanwezigheid zonder resultaat, een werkverslaving en daarmee tot ziekmakende stress leidt. Het is niet oké als mensen er trots op zijn dat ze meer stress dragen dan goed voor ze is. Niet als iemands superman-allures de trend zetten en een hele organisatie tot wanhoop en hoog verzuim drijven.

Het is verdrietig als mensen beloond worden voor gedrag dan hen en anderen kapotmaakt. Hard werken zouden we niet af moeten meten aan hoe snel iemand zichzelf kapot maakt en alle vreugde en werkplezier uitdooft. Ook om hem heen, want, zo blijkt uit onderzoek, stress en burn-out zijn ‘besmettelijk’. Collega’s imiteren onbewust elkaars gezichtsuitdrukkingen en non-verbaal gedrag, waardoor ze ook emotioneel beïnvloed worden en zelf ook gestrest, neerslachtig en cynisch worden.

Arnold Bakker onderzocht bij verschillende beroepsgroepen hoe besmettingsgevaar speelt bij stress en burn-out. Uit zijn onderzoek bleek dat:
• werknemers (waarbij het niet uitmaakte of de feitelijke werkdruk hoog of laag was) een grotere kans hadden op burn-out wanneer collega’s burn-out waren
• demotivatie optrad bij werknemers die een video bekeken waarop een uitgebluste werknemer zijn verhaal deed, terwijl bevlogenheid optrad bij werknemers die een video met een bezielde werknemer bekeken

Een effectieve aanpak van stress en burn-out zal daarom idealiter niet alleen bestaan uit interventies gericht op het individu, maar ook op diens omgeving: het team, de afdeling of de hele organisatie.
Succesvol functioneren is meer dan kortstondig pieken. Succesvol functioneren is duurzaam excellente resultaten neerzetten, met plezier, bevlogenheid en werkgeluk. Het vraagt om evenwicht. Het vraagt om werknemers die hun eigen drijfveren en valkuilen kennen, grenzen durven te stellen, zichzelf en hun (on-)mogelijkheden serieus nemen. En het vraagt om leidinggevenden en werkgevers die niet de aanwezigheid of de prestatiedwang of de werkverslaving belonen, maar gedrag dat een voorbeeld is voor de gewenste cultuur. En gelukkig blijkt bevlogenheid net zo besmettelijk.

Aan de slag met bevlogenheid in je organisatie? Vraag het e-boek Blijvend bevlogen. Een handleiding voor werkgevers aan. Meer info via leona@anderzverder.nl

Aantal keer bekeken: 252

Plaats een reactie