Colombia is in de greep van de goudkoorts, lees ik in de Volkskrant. Mijnbouwreuzen, gelukszoekers, criminele bendes en guerrillastrijders azen in het Zuid-Amerikaanse land op het gele edelmetaal, dat vijf eeuwen geleden al zo’n enorme aantrekkingskracht had op de Spaanse conquistadores op zoek naar het mythische goudland El Dorado.

Het gevolg van deze goudkoorts of fiebre de oro zoals de Colombianen dit zelf noemen: hele gemeenschappen krijgen in toenemende mate te maken met ernstige milieuvervuiling door het ongebreidelde gebruik van explosieven en giftig kwik, omdat het zo’n goed hulpmiddel is bij de winning van goud. Maar ook met gewapend geweld, intimidatie, afpersing en allerhande vormen van witwaspraktijken.

Daarbij lijkt weinig rekening te worden gehouden met protesten van inheemse volkeren of lokale gemeenschappen. Maar ook kleine zelfstandige mijnwerkers worden zoveel mogelijk weggejaagd. Die hebben het sowieso al zwaar, want ook criminele bendes en guerrillabewegingen hebben zich op het goud gestort, op zoek naar een alternatief voor de ingezakte Colombiaanse cokehandel. Lokale mijnwerkers worden afgeperst, beroofd of weggejaagd bij de mijnen.

Een bericht waarvan er zo veel staan in de krant. Ver van ons weg is er weer zo’n volk of stam wat zich heftig aan het misdragen is. Is dit nu zo bijzonder?

Toch wel.

Lees het bericht nu nog een keer, maar nu met de volgende wetenschap.

Onze hersenen, stelt Patricia de Wit in het boek Bonussen, de werking van variabele beloning*, zitten nog vol met zogenaamde heuristieken. Dat zijn zeg maar vuistregels om zonder al te veel na te hoeven denken je kunnen helpen met overleven.

Wat doet nu een bonus? Een bonussysteem roept in onze hersenen het beeld op van onzekerheid (de opbrengst staat immers niet vast) en onveiligheid (de omstandigheden zullen steeds weer anders zijn).

Die onzekerheid en onveiligheid roepen op hun beurt allerlei korte termijn reacties op. Opeens is samenwerking niet logisch meer en prevaleert de eigen ik. Macht wordt belangrijk. En, als de nood hoog is, worden keuzes aantoonbaar risicovoller. Allemaal instinctieve handelingen waar we heel weinig aan kunnen doen.

Niet toevallig dus, dat gedrag van die Colombianen. En ook niet geheel toevallig, dat het gedrag van onze bankjongens daar zo op lijkt! Kunnen zij het ook helpen, hun hersens zitten nu eenmaal zo in elkaar!


*Dit boek is via managementboek.nl hier te bestellen.

Rolf Baarda is directeur van Bureau Baarda, belonings- en talentmanagement, salarismarktonderzoek en HR-advieswww.bureaubaarda.nl

Aantal keer bekeken: 379

Laat een reactie achter

Je moet lid zijn van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland

Reactie van Rolf Baarda on 23 oktober 2011 at 3:08pm
Helaas Wim, dat is toch echt niet de essentie van mijn blog. Wat die wel is? Dat we ons er verdomd goed bewust moeten zijn dat bonussen haast automatisch leiden tot bepaald, uit sociaal oogpunt ongewenst gedrag. We moeten dus bijzonder alert zijn met bonussen, die alleen toepassen in situaties waarin dit absoluut geen kwaad kan. En die zijn er maar heel weinig.
Reactie van Wim van Druten on 21 oktober 2011 at 2:55pm
Zie je nu wel; het komt niet door mij, maar het zijn mijn hersenen.
En daar heb ik geen grip op en dus ook niet op mijn gedrag.