Op 23 maart jl. kwam Zembla met het eerste gedeelte van de serie "De verzuimpolitie I". Zij kondigde dit als volgt aan: De Verzuimpolitie I door Zembla .

Hoewel ik blij ben dat dit de aanleiding vormde voor (online) discussies tussen werknemers, werkgevers en arbodiensten, is het me nog niet helemaal duidelijk wat Zembla met de aflevering precies wilde overbrengen. De boodschap was voor mij tweeledig: (1) Kijk eens wat een puinhoop verzuimbedrijven er van maken en (2) kijk eens hoe werknemers slecht worden behandeld.

Zembla stelt in deze aflevering drie onderwerpen ter discussie:

  •  (Medische) vragen gesteld door een externe;
  •  (Medische) informatie die geregistreerd en gedeeld wordt met werkgever;
  •  Medewerkers worden misleid doordat ze het idee hebben met een arts te praten

De vertrouwensband
Ik wil graag als uitgangspunt nemen dat werkgever en werknemer een relatie met elkaar aangaan op basis van een bewuste keuze van beide partijen, vertrouwen in elkaar en een gezamenlijk doel voor ogen. De afgelopen jaar doen we er alles aan dat dit steeds meer in ons bewustzijn komt en iedereen meewerkt. Tenslotte zijn "work/life balance", eigen verantwoordelijkheid en vrijheid erg belangrijk om als werknemer goed in je vel te zitten en voor de werkgever om tevreden medewerkers te hebben die op basis daarvan meer rendement opleveren.

In mijn beleving betekent het dus dat we een vertrouwensband met elkaar aangaan. Ook ga ik graag uit van het principe dat we allemaal mensen zijn en dat iedereen de behoefte heeft om, als er sprake is van een situatie die maakt dat we onze dagelijkse gang van zaken (tijdelijk) niet kunnen oppakken en/of bijbenen, daarover te praten (te delen) met de mensen met wie we die vertrouwensband hebben en die deel uitmaken van die dagelijkse gang van zaken. Op die manier ontvangen we morele steun, en kan de ander ook bepalen of en welke hulp we wellicht nodig hebben.


Als we nu uitgaan van deze werkrelatie betekent dit dus dat een werknemer die niet lekker in zijn vel zit, dit bespreekt met de werkgever zodat ze samen kunnen kijken hoe hij nog wel rendement op kan leveren en tevreden kan blijven. Omdat er vertrouwen bestaat wordt een en ander vastgelegd om (1) later in het traject terug te kunnen kijken naar de aanleiding en de gemaakte afspraken. (2)Zoals in de meeste bedrijven voorkomt, een andere leidinggevende die wellicht taken overneemt, te informeren over de aanleiding en het verloop van het traject. We doen hetzelfde met functionering- en beoordelingsgesprekken.


Als dit het uitgangspunt is, in hoeverre is dit dan in strijd met de wet op Privacy? De werknemer kiest er namelijk voor om op basis van die vertrouwensband informatie te delen en de werkgever dit vertrouwelijk behandeld.


Verantwoordelijkheid
Terugkomend op de 1e en 2e vraag die Zembla stelde ben ik eigenlijk van mening dat er een vraag aan vooraf hoort te gaan. Waarom besteden bedrijven hun vertrouwensband uit op het moment dat vertrouwen zo belangrijk is? Het gesprek over ziekteverlof dat gevoerd zou moeten worden op basis van die vertrouwensband, vormt dé belangrijkste schakel van het hele vervolgtraject, en juist datgene wordt uitbesteed, door de werkgever, aan een externe partij. Hoe verantwoordelijk is dat?


De Wet verbetering Poortwachter geeft mijn inziens heel duidelijk aan dat werkgever én werknemer beiden verantwoordelijk zijn voor duurzame re-integratie en goede ziektebegeleiding.


Ze sluiten een arbeidsovereenkomst met elkaar waarin nadrukkelijk staat dat de werknemer van de werkgever geld ontvangt op het moment dat hij een x aantal uur aan het werk is. Mijn inziens betekent dit dat als de werknemer dat aantal uur niet kan werken, om wat voor reden dan ook, hij niet voldoet aan zijn deel van overeenkomst en hij dus ook het probleem heeft. Gelukkig hebben we dan wetgeving in Nederland die van beide partijen vereist dat ze samen naar een oplossing kijken.


Ik heb in de hele aflevering van Zembla de rol van de werkgever gemist. Als hij namelijk zijn rol en verantwoordelijkheid pakt, is er geen discussie of gegevens al dan niet mogen worden gevraagd en vastgelegd. Dit gebaseerd op het uitgangspunt dat we gezamenlijk op basis van vertrouwen een relatie zijn aangegaan en het beste met elkaar voor hebben.


Wat ik nog veel schokkender vond was de reactie van een aantal werkgevers die er moeite mee hadden dat deze informatie tot hun beschikking stond. Het feit dat ze die informatie hadden heeft ze er niet toe aangezet eerder actie te ondernemen en met Verzuimreductie in gesprek te gaan. Hadden ze daar een programma als Zembla voor nodig?


Werknemersschaap
Punt 1 en 2 van Zembla zijn terechte vragen die gesteld worden, maar eigenlijk gesteld zouden moeten worden nadat we het uitvoerig gehad hebben over waar en waarom de werkgever zijn deel laat liggen. Zoals aangegeven zegt de WvP duidelijk dat beide partijen een verantwoordelijkheid hebben, dus ook de werknemer.


Daarmee kom ik ook gelijk op punt 3: medewerkers die misleid zijn omdat ze denken dat ze met een arts praten. Aan wie ligt dat? Ligt dat aan Verzuimreductie en haar ideeën over hoe verzuimreductie bewerkstelligt moet worden ? Ligt dit aan de werknemer?


Ook hier kom ik terug op de rol en verantwoordelijkheid van de werkgever en die komt niet naar voren in de aflevering.  De werkgever kiest voor de dienstverlener en hoort duidelijke afspraken te maken met die dienstverlener over hun rol, maar veel belangrijker nog, hoort die werkgever werknemers te informeren over wanneer, waarom en met wie die werknemer contact heeft.


Daarnaast vind ik de werknemer net zo verantwoordelijk. Het is toch ongekend dat we in Nederland zelf onze ziektekostenverzekeraar mogen uitkiezen, zelf onze handtekening onder die arbeidsovereenkomst zetten, maar niet zelf hoeven na te denken over hoe we begeleid worden bij ziekte en welke rol en verantwoordelijkheid we hebben.
Dat er meer informatievoorzieningen kunnen worden getroffen voor werknemers beaam ik volledig. Maar we houden in Nederland ook wel erg veel van het "pappen en nathouden"? Werknemers kiezen dus bewust voor dit schapengedrag en stellen geen vragen aan hun werkgevers over de aanpak en invulling.


Afvoeren 
Laat ik vooropstellen dat ik absoluut niet achter de werkwijze sta van Verzuimreductie en vele arbodiensten die op vergelijkbare manier werken. De hele presentatie, aanpak en werkwijze zijn schokkend. Ik was dan ook blij met het bericht Marcel Wenting van Verzuimreductie stapt op.


Ook ben ik blij dat er een hoop is losgemaakt over het onderwerp Arbo- en verzuimdienstverlening. Ik had echter graag gezien dat de focus werd gelegd op de verantwoordelijkheid van alle partijen, dus ook de werkgever en werknemer. Zij zijn nu in de slachterofferrol geplaatst en mijn inziens onterecht.


Wordt het niet eens tijd om het te hebben over het nemen van verantwoordelijkheid door werkgever én werknemer? Een tweede vraag wordt dan: welke dienstverlening hoort daarbij?


Want zeg nou zelf: ARBO- en verzuimdienstverlening passen toch niet meer bij deze tijd en de manier waarop we leven en werken? De behoeften van zowel werkgever als werknemer zijn veranderd. En daar hoort een andere vorm van dienstverlening bij.

Aantal keer bekeken: 312

Laat een reactie achter

Je moet lid zijn van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland

Reactie van Jeroen on 7 mei 2012 at 2:56pm

Hey Oncia,

Ja, ik vraag me af welke P&O-er zich niet een heeft bezondigd aan de rol van arts, al is het dan weliswaar goed bedoeld. Voor mij gold (en geldt, want het is praktisch een reflex) om even in te gaan op een ziekmelding. Je wilt als P&O-er immers niet continu antwoorden 'dat ze contact op moeten nemen met de bedrijfsarts' bij iedere ziekmelding :-). Het is een (groot) grijs gebied waarin vertrouwen weliswaar een prominente rol speelt maar waarvan ik me ook wel degelijk besef dat je dit vertrouwen in een procedure kunt vastleggen, alleen tot welke hoogte? 4 ziekmeldingen van iemand in een periode van 6 maanden lijkt me een signaal dat er 'iets' aan de hand is en dat er ingegrepen moet worden. Aan de andere kant, als iemand een operatie heeft gehad en een week rust voorgeschreven krijgt (van een arts) dan lijkt me dat een signaal om een 'beterschapkaart' te sturen (en dus niet, zoals ZEMBLA laat zien een reden om te zeggen dat een medewerker over 2 dagen nogmaals moet bellen).

Ik ben oprecht benieuwd waar we als HR over 5 jaar staan.

Reactie van Onica van Heusden on 4 mei 2012 at 9:35am

Hi Jeroen,

Fijn dat ook jij je visie deelt.

ik ben het volledig eens met je stelling dat de focus verlegd is naar een cijfercultuur. Wat me het meest boeit in jouw reactie is dat je stelt dat je je schijnbaar als P&O-er vaak als arts hebt gedragen.
Schaadt je een werknemer als je (uit belangstelling, en op basis van de intensieve relatie die je toch wel vaak hebt als iemand 40 uur voor je werkt) gewoonweg vraagt wat er speelt?

Je zegt het zelf: "we werken met mensen en die worden ziek". Los van de mensen die ziekte als een excuus kunnen gebruiken, denk ik dan, waarom zou ik uit menselijk oogpunt dan niet mogen vragen wat er speelt? Ik voel me geen arts als ik dat doe, maar juist betrokken.

In mijn optiek zijn we niet alleen aan het veranderen naar een cijfercultuur maar ook een angstcultuur. Ik mag jou niet meer vragen wat je hebt, want stel dat ik die informatie ga misbruiken om van je af te komen. Het is jammer te moeten constateren dat we dus zo bang zijn geworden voor elkaar op een plek waar je juist vertrouwen zou moeten hebben. Jij als werkgever moet het vertrouwen hebben dat ik er alles aan zal doen om aan mijn verantwoordelijkheid te blijven voldoen, en andersom vraag ik als werknemer of je mij wilt ondersteunen daar waar nodig. Valt dat niet onder samen werken?

Met jouw laatste alinea ben ik het dan ook helemaal eens. Er valt nog een hoop te winnen tussen leidinggevende en medewerker en hoe meer betrokkenheid vanuit de lg hoe lager het verzuim. Daarom moet mijn inziens de aanpak anders worden, want op dit moment zijn maar weinig leidinggevenden onvoldoende geëquipeerd om dit te kunnen. Daar waar de huidige dienstverlening gericht is op het oppakken van de WvP.

Reactie van Jeroen on 4 mei 2012 at 9:09am

Ik heb de beide documentaires ook gezien nav je topic. ZEMBLA is meer een actualiteitenprogramma dat zaken aan de orde stelt, zo ook de Verzuimpolitie.

Mijn optiek is dat beide documentaires een goed voorbeeld zijn van de cijfercultuur: hoe lager het ziekteverzuim, hoe beter. Dat er onorthodoxe manieren worden gebruikt, soit. Dat er slecht beveiligde software wordt gebruikt, soit. Een beetje 'alles voor de cijfers'. De vertrouwensband waarover je spreekt bestat hooguit tussen leidinggevende en een medewerker, niet tussen een organisatie en een werknemer. Die ruilen toch echt arbeid (x-aantal uren) tegen voorwaarden (primair, secundair, tertiair) en gaan zo een vrij rationeel proces in.

Nu moet ik zeggen dat het goed is dat de regels nogmaals worden uitgelegd: als P&O-heb ik me schijnbaar ook vaak als arts gedragen omdat ik (sec uit belangstelling) vroeg naar de reden van een ziekmelding of (indien meer informatie voorhanden was) meer informatie vroeg dan waar ik recht op had. Dat dit proces aan een andere invulling toe is, ben ik met je eens. Feit is echter dat je met mensen werkt en ja, die worden ziek en dat gedrag is lastig te voorspellen. Aan de andere kant, als werkgever wil je geen 'zwakke', 'kwakkelende' of anderszins medewerkers in dienst waarvan je op voorhand weet dat zij regelmatig uit (zullen) vallen.

Ik denk dat hier tussen leidinggevenden en medewerkers een hoop gewonnen kan worden. Van de leidinggevenden waar ik mee gewerkt heb kan ik toch echt stellen dat hoe meer betrokken zijn waren bij hun medewerkers, het ziekteverzuim ook aanmerkelijk lager was. Sowieso vind ik dat ziekte een zaak is tussen werknemer en werkgever: voldoende bedrijven hebben er eigen arbo-artsen voor die prima werk verrichten, anderen nemen samen de beslissingen om extern een arts een oordeel over de situatie laten vellen.

Wat ZEMBLA duidelijk laat zien is dat er 1 manier is waarop het niet hoort, Verzuimpolitie is daar slechts een voorbeeld van.