Geen fraai gezicht, dat gehakketak in de Kamer, deze week. Veel verruwing in optreden laat zich mede verklaren door het bezitten van macht. Dat roept leidinggevenden op waakzaam te zijn: : voor je het weet gedraag je je als leidinggevende zélf als een hufter. En daar blijkt maar een griezelig klein beetje macht over anderen voor nodig.

In het beroemde ‘koekjes-experiment’ van de psychologen Ward en Keltner (zie Keltner, Gruenfeld en Anderson, 2003) kregen groepjes van drie studenten de opdracht een kleine beleidsnotitie te schrijven. In elk groepje kregen twee willekeurige leden de taak het schrijfwerk te verrichten. Het derde lid moest de notitie beoordelen en daarna bepalen hoeveel zijn mede-studenten ervoor betaald zouden krijgen. Daarmee waren de schrijvers dus min of meer de ‘ondergeschikten’ van dit baasje.

Toen de groepsbespreking een minuut of 30 gaande was, werd er ter versnapering een schaal met 5 koekjes binnengebracht. Zoals verwacht liet iedereen het laatste koekje uit beleefdheid netjes liggen. Maar wat gebeurde er met het 4e koekje? Hier bleek een beetje extra macht een substantieel effect uit te oefenen. Niet alleen bleken de baasjes veel vaker dat koekje te pakken, ze verorberden het ook op nogal ongeremde wijze door vaker met hun mond open te eten en rijkelijk te kruimelen. Schijnbaar is het zo, dat wanneer mensen macht verwerven over anderen, ze:

(1) Meer gericht raken op hun eigen behoeften en verlangens;
(2) Minder aandacht hebben voor de behoeften en verlangens van anderen;
(3) Zich gedragen alsof geschreven en ongeschreven regels wel voor anderen maar niet voor henzelf gelden.

Hoe is deze tendens te keren? Het allerbelangrijkste is dat leidinggevenden de moed hebben hun eigen oppositie te organiseren. Geen ja-knikkers om zich heen te verzamelen. Echt open te staan voor kritiek. Mark Rutte lijkt dit bewust of onbewust goed te doen. Hij laat zich goed informeren, maar zijn kring van vertrouwelingen wijzigt voortdurend. Hierdoor heeft hij een veel grotere kans dat eerlijke feedback over zijn optreden hem bereikt dan -pakweg- Geert Wilders, die zich met een veel sterkere incrowd omringt en ook anderszins centralistisch tewerk gaat. De veiligheid die hij daarin nu ervaart zal zich uiteindelijk tegen hem keren: toenemende isolatie en vervreemding zal het gevolg zijn. Net zoals dat gebeurde met bijvoorbeeld Balkenende, Thatcher en -heel dramatisch- Ceausescu.

Aan HR de schone taak om naast leiders zélf ook aandacht te geven aan hun omgeving en die oppositie in eigen kring te helpen organiseren.

Jaja: macht corrumpeert... Iemand nog een koekje?

* Keltner, Gruenfeld en Anderson (2003), Power, approach and inhibition, Psychological Review, 110 (2), pp. 265-284.

Aantal keer bekeken: 369

Laat een reactie achter

Je moet lid zijn van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland