Mag ik even aandacht voor Lionel Messi. Deze Argentijn scoorde 50 goals in de Spaanse competitie en in totaal 76 als daar de Europese toernooien bij worden opgeteld. Een absoluut record.

In welgeteld 1628 woorden becommentarieert de Belg Luk Smeyers mijn blog ´Kijk uit voor HR Analytics!´ Ook een record. Dus – om maar eens met wat correlaties te toveren - als Luk beweert geen prediker te zijn, zoals ik in mijn stukje met een knipoog had opgemerkt, dan is de spits van Barcelona ook niet geniaal!

Toegegeven. Met overtuiging pakt Luk de handschoen op die hem door mij toegeworpen werd. In zijn antwoord legt hij omstandig uit hoe integer zijn aanpak is. Dat levert mooie reclame op voor zijn bedrijf, maar daar heb ik dan niet zo´n moeite mee.

Ik mag Smeyers wel. Wat mij betreft zitten we op dezelfde lijn en geeft ie in zijn commentaar precies aan waar mijn zorgen zitten. Namelijk dat door al dat cijfergedoe HR uitsluitend gaat focussen op datgene waar het bij pak ‘m beet Sales en Operations om draait: de markt. Terwijl HR als geen andere afdeling ook het maatschappelijk belang als referentiepunt heeft. En die stroken niet altijd met elkaar.

Toch blijf ik nog even doorzeuren. Zomaar geef ik mij natuurlijk niet gewonnen. De sociale kaart in organisaties is namelijk zo complex. Als uit de ROI op trainingen blijkt dat die niet aan hun doelstellingen hebben voldaan, kun je toch niet zomaar concluderen dat er een streep door moet? Wie weet is er onbedoeld aan teambuilding gedaan en heeft een ieder de ander weer eens diep in de ogen gekeken. Misschien dat daarom meer mensen langer bij het bedrijf blijven werken dan anders het geval zou zijn geweest. Pure winst dus, maar wel op een relatie die niet werd onderzocht.

'Kengetallen', merkte Lev al eens in een ver verleden op, 'voorzien de onderzoeker zelden van antwoorden. Veeleer geven zij aan waar verdere analyse noodzakelijk is'.

Maar mijn zorg betreft ook dit. Onderzoek doen zonder verklaringsmodellen is als vissen in de woestijn. Dat is verspilde moeite. Stel je slaat daar een paling aan de haak. Dan leidt dat slechts tot verwarring, meer niet. Je kijkt wel uit hem op te eten, toch?

Voorbeeld: als economen het effect van bonussen analyseren, concluderen die al snel dat bij een variabele beloning de productiviteit stijgt. Als opbrengsten hoger dan de kosten zijn, dan is de rekensom door hen snel gemaakt. Een psycholoog die naar dezelfde uitkomsten kijkt, brengt onmiddellijk zijn nuanceringen aan. Motivatie theorieën hebben hem geleerd dat misschien de productiviteit wel stijgt, maar dat de creativiteit omgekeerd evenredig het loodje legt.

Daarentegen adviseert een fysioloog vooral te kijken naar wat er onder onze hersenpan gebeurt. Hij zal wijzen op het vrijkomen van allerlei schadelijke stoffen als een bonus wordt uitgekeerd. Stoffen die bovendien uiterst verslavend zijn. Tenslotte doet ook de evolutie bioloog nog graag een duit in het zakje. Met Darwin in de hand zal hij zeggen dat bonussen onze hersenen vertellen dat er hongersnood dreigt en dat zelfgericht crisisgedrag dringend is gewenst (lees meer over de effecten van variabele beloningen in Bonussen van Patricia de Wit).

Hoe-doe-jij-het-discussies zijn daarom vaak minder interessant dan de waar-sta-jij-discussie. Hoe-doe jij-het-discussies hebben we in ons HR-landje al genoeg. Die gaan over verzuim, beoordelingen en het voeren van het ideale functioneringsgesprek. Met HR Analytics komt daar een onderzoekstechniek bij. Mooi, maar wat mij betreft niet genoeg.

In mijn blog maakte ik mij daarom sterk voor de waar-sta-jij-discussie, omdat die in mijn ogen pas echt helpt verder te komen met ons vak. Omdat die discussie leidt tot nieuwe modellen, talen, architectuur, stromingen en paradigma’s. Omdat die discussie tot betekenisgeving leidt. Als HR Analytics daar een bijdrage aan wil geven, ben ik onmiddelijk fan. Dan komen we - om in Smeyers termen te spreken - pas echt over de muur.

Maar ben ik te ambitieus? Te hoogdravend misschien?

Luk Smeyers is geen prediker. Zucht. Die prediker, dat ben ik.

Rolf Baarda (@RolfvanBB) is directeur en oprichter van Bureau Baarda (info@bureaubaarda.nl), een middelgroot adviesbureau dat bedrijven adviseert op het gebied van HR strategie, human talent development, beloningsmanagement en executive pay. Centraal in onze werkwijze staat Model Baarda ®, een concept gebaseerd op acht rollen dat het fundament vormt voor een volledige HR-infrastructuur.
www.bureaubaarda.nl

Aantal keer bekeken: 530

Laat een reactie achter

Je moet lid zijn van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland

Reactie van Rolf Baarda on 13 juli 2012 at 7:07pm

@ Adriaan en @Janko: verstandige opmerkingen mannen, waar ik het alleen van harte mee eens kan zijn!

Reactie van Adriaan Brouwer on 11 juli 2012 at 10:17am

Statistiek en cijfers geven net zoals een thermometer die de temperatuur van een patiënt aangeeft een beperkt beeld van de werkelijkheid van dat moment. De "waarom-vraag" wordt helaas vaak veel te weinig gesteld. En als die al gesteld wordt is het antwoord vaak: "we hebben cijfers en die spreken toch voor zich"? Junping to conclusions is ons allen in HR-land niet vreemd, he?

Gedegen (wetenschappelijk) onderzoek doen naar het waarom van cijfers, gemeten bij meerdere bedrijven en/of instellingen, levert pas echt waardevolle informatie op. En dat gebeurt in m.i. helaas veel te weinig. Hoe was het ook alweer? Er zijn grote leugens, kleine leugens en statistiek....

Reactie van Janko Elstgeest on 5 juni 2012 at 10:51am

Om in de predikanten analogie te blijven: er lijkt wel een potentieel Noord Ierse situatie te ontstaan als ik het zo lees. Terwijl beide kampen het HR vakgebied verder willen brengen.

Wat ik zelf als meerwaarde heb ervaren in de diverse spreekbeurten (nee, ik ga ze geen preken of hoogmissen noemen) van Luc is het volgende: conclusies verbinden aan platte rapportages en kengetallen is niet verstandig. Een analyse van de samenhang tussen allerlei factoren geeft in veel gevallen een wereld aan inzicht, die bovendien de conclusies over hetzelfde fenomeen wel eens heel anders zouden kunnen laten luiden.

En inderdaad Rolf, ik ben het met je eens dat een statistiek, hoe verantwoord samengesteld ook, nooit rucksichtloss een beslissing zou moeten voeden. Een statistiek levert wel meer inzicht op dan een platte rapportage. En dat extra inzicht zou inderdaad de deur open moeten zetten voor discussies over nieuwe modellen, werkwijzes en paradigma's.

Ik hoop dat jullie niet vervallen in Oranjemarsen maar met elkaar komen tot een mooie balans tussen meten, weten en vervolgens geinspireerd doen.