Raad eens welke sector het meest last gaat krijgen van de WAB-wijzigingen rondom oproepkrachten

Zoals we ondertussen allemaal wel weten wordt per 1 januari 2020 de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) ingevoerd. Deze nieuwe wet heeft diverse gevolgen voor werkgevers (en werknemers). Zo wijzigt de regeling rondom de transitievergoeding, wordt de ketenregeling aangepast, mogen werkgevers zich gaan beroepen op een cumulatieve ontslaggrond en worden regels rondom oproepkrachten strenger. Maar welke sectoren worden door deze nieuwe wetgeving rondom oproepkrachten het meest ‘getroffen’?

Nog even de basis: Wanneer is sprake van een oproepovereenkomst?
Per 1 januari 2020 is van een oproepovereenkomst sprake als:
• de urenomvang van de arbeid niet is vastgelegd;
• de oproepkracht geen recht heeft op loon, als hij de overeengekomen arbeid niet heeft verricht.
Ook een zogenaamd nuluren- of min/max-contract - waarbij met een werknemer een minimaal een maximaal aantal arbeidsuren per periode is afgesproken - valt onder deze definitie.

Wijzigingen WAB en oproepkracht
De wijzigingen per 1 januari 2020 ten aanzien van de oproepovereenkomst op een rij:
• Een oproepkracht moet minimaal vier dagen van tevoren schriftelijk opgeroepen worden.
• Wordt deze oproep afgezegd of gewijzigd door de werkgever, dan moet dat schriftelijk of elektronisch worden doorgegeven, minstens vier dagen van tevoren.
• Als de afzegging of wijziging (van tijdstip) minder dan vier dagen van tevoren wordt doorgegeven, dan heeft de oproepkracht recht op loon over de afgesproken uren, met een minimum van drie uur.
• Na twaalf maanden moet de werkgever aan de oproepkracht een contract voor een vast aantal uren aanbieden. Het aantal uren moet gelijk zijn aan het aantal uren dat de oproepkracht in het afgelopen jaar gemiddeld heeft gewerkt. Werkgevers die verzuimen binnen een maand een aanbod te doen, moeten de oproepkracht vervolgens betalen alsof wel een aanbod is gedaan.
• Voor seizoenswerk kan bij cao bepaald worden dat de nieuwe regels voor oproepovereenkomsten niet gelden. Het betreft hier functies die door ‘klimatologische of natuurlijke omstandigheden’ hoogstens negen maanden per jaar kunnen worden uitgeoefend.

Flexibele arbeid
In welke sectoren worden de meeste oproepkrachten ingezet? Met andere woorden, welke sectoren krijgen het meest te maken met de gewijzigde wetgeving?
Daarvoor duiken we in het recent door het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) gepubliceerde rapport Arbeidsmarkt in kaart. Een fraai vormgegeven en interactief rapport. In het hoofdstuk ‘Welke organisaties maken gebruik van flexibele arbeid en waarom?’ staat een tabel over flexibele contracten bij organisaties. De tabel onderscheidt verschillende flexvormen: payroll, tijdelijk contract zonder uitzicht op vast, uitzendkrachten, oproepkrachten, zzp’ers en freelancers en tijdelijk contract met uitzicht op een vast dienstverband.

Waarom worden oproepkrachten ingezet?
ZZP’ers worden vooral ingezet omdat organisaties behoefte hebben aan specialistische kennis. Het contract zonder uitzicht op een vast dienstverband wordt vooral ingezet als ‘proefperiode’. Voor het inzetten van oproepkrachten zijn andere redenen:
1. Schommelingen in bedrijfsdrukte (34%
2. Vervanging bij afwezigheid of ziekte (23%)
3. Meer flexibiliteit in personeelsomvang (20%)

In welke sectoren worden oproepkrachten ingezet?
In totaal maakt 27 procent van de organisaties in Nederland gebruik van oproepkrachten. Maar in welke sector wordt het vaakst gebruik gemaakt van oproepkrachten? Gok eens? Je denkt aan de horeca of de landbouw, niet? Aan sectoren waar weers- en seizoensinvloeden een grote rol spelen. Helaas, niet correct….

Laten we eens in het onderzoek duiken voor het juiste antwoord. Kanttekening vooraf: in het onderzoek worden helaas wat sectoren samengevoegd. Zo zijn de industrie en landbouw op een hoop gegooid. Het percentage organisaties dat in deze branches gebruik maakt van oproepkrachten blijft steken op 21 procent. Ruim onder het gemiddelde van 27 procent. De horeca is samengevoegd met handel. Hier maakt 28 procent van de organisaties gebruik van oproepkrachten. Nauwelijks een verschil dus met het gemiddelde. Ook de overheid en de zakelijke dienstverlening blijven ver onder het landelijk gemiddelde

Kop en schouders
Welke sector of sectoren stuwen dan dat gemiddelde zo omhoog? Allereerst is dat de sector transport. Ruim een derde van de organisaties zet daar oproepkrachten in. De sector onderwijs doet een duit in het zakje: 31 procent van de onderwijsinstellingen zet oproepkrachten in. Er is echter één sector die er echt met kop en schouders bovenuit steekt. Zorg en welzijn! De helft van de zorginstellingen maakt gebruik van personeel op oproepbasis.

Regelarme zorg?
In de sector zorg en welzijn zullen organisaties zich het meest moeten aanpassen aan de wijzigende regels rondom oproepkrachten. Juist een sector die reeds een hoge administratieve druk ervaart. Want dat er weer meer administratie bijkomt met de nieuwe regels rondom oproepkrachten, lijkt onvermijdelijk. Je moet alles rondom de vier-dagentermijn goed vastleggen. Je moet bijhouden hoe lang je een oproepkracht al oproept (na een jaar moet je immers een aanbod doen). Rondom een dergelijk aanbod moet een en ander vastgelegd worden, etc. En natuurlijk kan een en ander geautomatiseerd worden. Maar je moet het vooralsnog toch eerst invoeren in een systeem. En vervolgens actie ondernemen op de notificaties die het systeem produceert.

Koolmees als visionair?
Juist nu er allerlei initiatieven lopen om de regeldruk in de zorg te verminderen. Juist nu zorginstellingen experimenteren met nieuwe regelarme functieprofielen, komt er ‘weer wat bij’. Ik ben zeer benieuwd hoe de zorg hierop gaat reageren….. Wellicht gaat zij meer medewerkers vast in dienst nemen? Dan gaat het kabinet, bij monde van minister Koolmees, in ieder geval haar zin krijgen. Zij introduceerde de WAB immers met het idee vast minder vast en flex minder flex. Dat zou pas echt van visie getuigen….

Marco Hendrikse is Manager Content bij artra, opleider voor arbeidsmarktprofessionals.

Aantal keer bekeken: 928

Laat een reactie achter

Je moet lid zijn van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland

Reactie van Ruud van Gerrevink on 31 oktober 2019 at 1:15pm

Dit was natuurlijk een gigantische open deur. De sectoren die het meest te maken hebben met sterk wisselende personeelstekorten, vangen dat zoveel mogelijk op met flexwerk. Ergens is het wel bevredigend dat de WAB ellende er (weer) voor zorgt dat de overheid zichzelf het meest in de problemen werkt en op kosten jaagt. Alleen jammer dat het normale bedrijfsleven uiteindelijk voor dat laatste weer opdraait met het stijgen van de collectieve lasten. Ook als ze nul flexwerkers in dienst hebben.