‘Vijftig procent robots vervangen door mensen’

U leest het goed. Robots worden vervangen door mensen. Althans, in enkele specifieke gevallen. Het illustreert in ieder geval wel dat de mens unieke kwaliteiten heeft, die niet zo makkelijk te automatiseren zijn.

De afgelopen jaren is er al veel gezegd en geschreven over robots die de banen van mensen ‘inpikken’. De wetenschappers Frey en Osborne becijferden dat tot wel 50 procent van de banen overgenomen kan worden door robots. Door andere onderzoekers wordt dit beeld (enigszins) genuanceerd. Niet altijd worden banen volledig overgenomen door robots. Vaak zijn het (alleen) bepaalde taken die overgenomen worden door robots.

De robot zonder gezicht
Deze nuancering is belangrijk, al neemt het niet weg dat robots een deel van de banen en taken van mensen overnemen. Zeker als een brede definitie van een robot wordt gehanteerd. De Nederlandse wetenschappers Van Est en Kool rekken het begrip ‘robot’ op en doelen niet alleen op fysieke robots, maar ook op technologieën als ‘softbots’, kunstmatige intelligentie, sensornetwerken, en data analytics. In de publicatie ‘De robot de baas’ van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid staat daarover: “Veel nieuwe toepassingen van robots zijn niet direct als zodanig herkenbaar. Want ook de routeplanner in een auto, de poortjes op een ns-station die je binnenlaten en registreren, je iPhone en iPad en de slimme thermostaat zijn voorbeelden van robotica.”

Robots doen gevaarlijk en monotoon werk
En is sommige gevallen is de inzet van een robot zelfs een zegen voor de mens. Zo worden gevaarlijke of zeer monotone taken door een robot overgenomen. Dan valt te denken aan het beladen van schepen met containers, mijnen ruimen, onderwaterinspectie en het melken van koeien. Dit gevaarlijke of repeterende werk wordt nu lekker gedaan door robots. En de inzet van IBM’s supercomputer Watson, dat veel beter dan een mens kan vaststellen of, en om welk type kanker het gaat, is ook ‘in het voordeel van de mens’. Door de toepassing van camera’s, locatie- en positiebepaling, ontsluiting van grote databestanden en zelflerend vermogen, kunnen robots steeds meer menselijke handelingen overnemen. En dan blijkt de mens vervangbaar door zo’n onvermoeibare robot, die geen pauzes hoeft, niet klaagt of zeurt en op basis van ratio beslissingen neemt.

Maar….

Robots niet geschikt voor maatwerk
De robot kent ook zo haar beperkingen. Reeds in 2016 waren er berichten over het vervangen van robots door de mens. Mercedes verving in haar fabrieken robots (weer) door mensen. Wat was er aan de hand? Mercedes biedt haar klanten de gelegenheid om uit vele opties te kiezen en zelf een auto samen te stellen (op het gebied van accessoires). Robots zijn goed in het uitvoeren van repetitieve taken, maar maatwerk, daar moet je bij productierobots niet mee aankomen. Een aan de wensen van de klant aangepaste auto gaat nog iets te ver. Dus besloot Mercedes om robots eruit te gooien en te vervangen door mensen. Nu steeds meer de nadruk op maatwerk komt te liggen - of het nu keukens, meubels of fietsen betreft - wordt de flexibiliteit en het aanpassingsvermogen van de mens meer gewaardeerd.

Robots eruit, mensen erin
Afgelopen week werd dat weer eens geïllustreerd door een Japans hotel, dat de helft van de robots vervangt door mensen. Het Henn-na-Hotel in Japan werd overigens volledig gerund door robots.  

De robots, zo blijkt, veroorzaken meer problemen dan dat ze oplossen. Zo wordt de robot die vragen van gasten beantwoordde, vervangen. En ook de robots bij de receptie die de check-in verzorgen moeten het veld ruimen. Zelfs het brengen van bagage naar de kamers van gasten blijkt beter door mensen gedaan te kunnen worden. De robots die dit deden, konden gemiddeld een kwart van de kamers in het hotel bereiken. Volgens Hideo Sawada, voorzitter van de hotelketen, blijkt nu dat sommige robots overbodig zijn of zelfs in de weg lopen.

Dat illustreert ook de anekdote van de hotelgast die ’s nachts herhaaldelijk werd gestoord door een digitale assistent. De assistent vroeg de gast steeds te herhalen wat de vraag was. Wat bleek? De gast snurkte nogal luid en de robot begreep hier niets van en bleef dus maar vragen wat de gast bedoelde….

De robots achter de bar en in de bediening in het restaurant mogen voorlopig wel blijven.

Beperkingen van robots
Robots zijn dus in veel opzichten nog beperkt en kunnen de mens niet vervangen. Zo zegt Robert Went, onderzoeker bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het FD: “Een robot is behoorlijk beperkt. Heel veel taken kan hij gewoon niet aan. Suggesties geven voor verbeteringen? Dat kunnen robots niet. En ook het bellen van klanten of klachtenbehandeling is niks voor een robot. Want daarvoor moet je creatief en empathisch zijn.”
Een robot is niet empathisch, niet creatief en heeft geen probleemoplossend vermogen. Ook functies waarbij zaken als overzicht houden en proactief handelen belangrijk zijn, zullen niet snel door robots ingevuld kunnen worden.

De HR-professional als loopbaanadviseur
Wat neem je als HR-professional hier nu van mee? Ja, er zijn banen die door robots overgenomen (kunnen) worden. Ja, functies veranderen, doordat robots een deel van de taken van medewerkers overnemen. En nee, robots nemen niet alle functies over. Vooral complexere taken en taken waar empathisch en probleemoplossend vermogen worden gevraagd zullen (vooralsnog) niet door robots overgenomen worden.

Dat betekent dat je als HR-professional het gesprek moet aangaan met medewerkers waarvan je verwacht dat (een deel van) de functie gerobotiseerd zal worden. Wat heeft dat voor gevolgen voor de medewerker? Kan deze zich daarop voorbereiden? Baanzekerheid is voor veel medewerkers immers belangrijk. Kan door bij-, her- of omscholing het tij worden gekeerd? Zijn er andere functies of taken beschikbaar? Kortom, de HR-professional zal zich richting de medewerker op moeten stellen als loopbaanadviseur. Overigens behoort natuurlijk ook de inrichting van de arbeidsorganisatie tot het takenpakket van de HR-professional. Deze zal dus (mede) bepalen of en in hoeverre robots worden ingezet. Met in het achterhoofd ook het werkgeluk van medewerkers (bijvoorbeeld het inzetten van robots voor saaie, repetitieve taken of taken met weinig toegevoegde waarde).

De HR-professional zal zich moeten bezighouden met de toenemende robotisering. Daarbij moet vooral het gezonde verstand gebruikt worden, zoals de cases van Mercedes en het Japanse hotel illustreren. En laat dat gezonde verstand nou een echt menselijke eigenschap zijn……

Marco Hendrikse is Head of content bij GITP

Aantal keer bekeken: 125

Laat een reactie achter

Je moet lid zijn van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland