Zijn er verboden sollicitatievragen? Tips voor HR adviseurs

Als HR adviseur wil je natuurlijk alles weten van de kandidaat tijdens een sollicitatiegesprek. Eigenlijk mag je alleen vragen stellen over onderwerpen die relevant zijn voor het beoordelen van de geschiktheid voor de functie. Sollicitatievragen die kunnen leiden tot discriminatie, zoals de vraag naar een eventuele zwangerschap of kinderwens, zijn dan ook verboden.

Gelijke behandeling en sollicitatiecode

Een en ander is het gevolg van de Wet gelijke behandeling. Die wet schrijft voor dat een werkgever geen onderscheid mag maken op grond van godsdienst, politieke gezindheid, levensovertuiging, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele geaardheid of burgerlijke staat. Naast de wettelijke regelingen is er ook nog de sollicitatiecode van de Nederlandse Vereniging voor Personeelsmanagement & Organisatieontwikkeling (NVP). Over sollicitatiegesprekken zegt de code dat je als toekomstige werkgever alleen vragen mag stellen over aspecten die voor de functie en/of voor de functievervulling relevant zijn. Daaronder vallen vragen over opleiding, kennis en ervaring.

Enkele voorbeelden van vragen die je als HR adviseur niet mag stellen zijn:
* Ben je zwanger? Ben je van plan zwanger te raken?
* Ben je gelovig?
* Val je op mannen of op vrouwen?
* Ben je getrouwd?
* Steunt je gezin je in je je carrière?
* Komen je ouders uit Marokko?
* Van welke verenigingen ben je lid? Ben je lid van een politieke partij?

Gezondheid

Ook over gezondheid en verzuim mag je tijdens het sollicitatiegesprek geen vragen stellen die daarop betrekking hebben. Lichamelijke geschiktheid mag alleen via een medische keuring worden getoetst. In de vacaturetekst heb je dan deze keuring aangekondigd. Een dergelijke keuring mag alleen als er bijzondere functie-eisen op medisch gebied gesteld worden en mag alleen plaatsvinden als de hele sollicitatieprocedure is doorlopen. Deze overgebleven kandidaat wil je dus graag in dienst nemen. Een medische keuring mag dus zeker niet gebruikt worden om de gezondste kandidaat te selecteren.
Betekent dit dat gezondheid tijdens een sollicitatiegesprek helemaal niet ter sprake kan komen? Nee, de sollicitant moet een toekomstig werkgever informeren over zijn gezondheid als:

* deze niet alle taken uit de taakomschrijving kan uitvoeren
* deze minder productief is dan een collega (een lager tempo of bent vaker ziek)
* deze een aanpassing op de werkplek nodig heeft

Het kan een lastig terrein zijn tijdens een sollicitatiegesprek. Naast de ervaring en kennis wil je als HR adviseur ook meer te weten komen over de persoon zelf achter de kandidaat. In een goed gesprek komen de bovengenoemde vragen best snel ter sprake. Op een CV staan ook vaak al persoonlijke gegevens waar je gemakkelijk naar kunt vragen. Een kandidaat die niet veel prijs geeft over zijn leven wordt mogelijk met wat meer achterdocht benaderd.

Tot slot
Als HR adviseur zal je je bewust moeten zijn van 'verboden' vragen tijdens een sollicitatie. Via handige omwegen kan je toch veel te weten komen. Tenslotte is het aan de sollicitant om zichzelf te presenteren.

Aantal keer bekeken: 3624

Laat een reactie achter

Je moet lid zijn van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland om reacties te kunnen toevoegen!

Word lid van HRbase - grootste HR netwerk van Nederland

Reactie van Wim van Druten on 28 april 2012 at 8:19am

Dus de "niet" gestelde vragen zeggen meer van de steller dan de "gelogen" antwoorden van de beantwoorder.
Een wat vreemde start bij het elkaar leren kennen en misschien aangaan van een relatie?
Loop je later mooi tegen de grijze en zwarte onbekendheden van je partners (medewerkers / werknemers) aan. Voor je het weet haal je een Anders Behring Breivik in huis en als je dat wilt lukt het niet omdat je de goede vragen niet mag stellen.
In iedergeval heeft het stellen van vragen dus niets te maken met discriminatie en is de "Gelijke behandeling en sollicitatiecode" in dit verband grote doorgeslagen onzin.
Maar daar zijn we in Nederland, in andere gevallen en gebieden en HR blijkbaar bijzonder goed in (denk aan de <30% onzin wetgeving, huishoudelijke regels, handboeken, voorschriften, gebruikersovereenkomsten, protocollen etc. ) We zijn zelfknechtende bureaucraten in tegenstelling tot inderdaad de Steve Jobs'sen van deze wereld.

Reactie van Timon Rammeloo on 26 april 2012 at 12:02pm

Ik blij dat ik geen HR Adviseur ben maar Corporate Recruiter.
Even zonder dollen: ik stel een aantal van de zogenaamde 'verboden' vragen wel. Waarom? Omdat ik geinteresseerd ben in de persoon. Laatst had ik een sollicitatie met een man. Na wat vragen bleek: hij komtuit Perzie, wil daar niet meer naar terug, is al 25 jaar in Nederland, getrouwd met een Nederlandse vrouw, heeft en wil geen kinderen, heeft een hekel aan Moslims, spreekt gepassioneerd over geschiedenis en een Perzisch paard dat hij heeft gekocht. Waarom ik die vragen stel en dit soort dingen wil weten? Hij zit nu in een flow waarin hij razend enthousiast en gepassioenerd is. Direct een vraag stellen over (in dit geval) ICT, zorgt ervoor dat ik kan kijken of hij daar óók zo gepassioneerd over spreekt. Dat bleek zo te zijn :)

Reactie van Ad de Beer on 24 april 2012 at 11:22am

Misschien interessant om de biografie van Steve Jobs eens te lezen, want die was een kei in het stellen van vragen. "Hoe oud was je toen je de eerste keer sex had?" bijvoorbeeld. Dat is geen vraag om te discrimineren maar om te zien hoe iemand zich onder druk houdt.
Waarom niet vragen of iemand gay is? De reactie op deze vraag kan erg veel duidelijk maken en je hoeft het antwoord niet te gebruiken om de te discrimineren toch? Een kandidaat wist me overigens met zijn antwoord zelf aan het denken te zeggen. "Ja, ik ben gay en uit de kast. Gay is moeilijker dan neger zijn, want als je neger bent hoef je dat niet aan je moeder te zeggen".
Wat maar weer wil zeggen dat we Marokkanen, ouderen, vrouwen makkelijk kunnen discrimineren zonder maar één vraag te stellen. Waarom zouden we dan niet even proberen te ontdekken of er andere belemmeringen zijn voor het goed vervullen van de functie?

Reactie van Wim van Druten on 20 april 2012 at 11:33am

@ Ruud, bedankt.
Zo zie ik het; er is geen verbod op vragen, er is een verbod op aantoonbaar discrimineren of het schenden van de privacy. Dus een kwestie van zuivere en open vragen stellen (waarop iemand niet altijd verplicht is te antwoorden). Bewust liegen als kandidaat is geen goede basis voor het vertrouwen bij de start van een relatie en kan later tegen je gebruikt worden.

Subtip 2; Hoe heet het donkere olifantje in de Disneyfilm 'Dombo ziet ze vliegen?
Degene die het antwoord weet is waarschijnlijk de koning van Spanje.

Reactie van Ruud van Gerrevink on 20 april 2012 at 11:05am

Ik mis de tips, daarom:

* Ben je zwanger? Ben je van plan zwanger te raken? ==> wordt dus: deze baan vereist een fulltime inzet, wat vind je daarvan?
* Ben je gelovig? ==> wordt dus: ben je bereid om op zondag te werken?

* Val je op mannen of op vrouwen? / * Ben je getrouwd? ==> wordt dus : Vertel is wat van jezelf? (en een beetje slim doorvragen? Subtip: "wie zong de lead in Cats"; iedere man die dat weet: gay... ;-)

Wie helpt met de rest van de "verboden vragen" om te zetten in "niets aan de hand vragen" ... ?

Reactie van Wim van Druten on 19 april 2012 at 6:23pm

Reactie van Wim van Druten Nu net Reactie wissen
Even voor mij duidelijkheid:
Is het juridisch verboden bepaalde vragen te stellen of is het niet verpicht deze (eerlijk) te beantwoorden?
Trouwens; als je toch iemand zoekt voor werk of een tijdelijke klus/opdracht, dan mag je vanuit een continuiteitsbelang toch vragen naar iemand levensstijl (vanuit een gezondheidsperspectief en het feit dat je daar als werkgever medeverantwoordelijk voor bent en een deel van de schadekosten draagt) en een kinderwens? De basis van het verhaal zit toch in het (kunnen) verrichten van de bedongen arbeid. Dan mag je toch ook vragen naar mogelijke risico's van het (tijdelijk) niet kunnen verrichten van het werk?
Ben ik nu gek of zijn we weer roomser dan de Paus?
.

Reactie van Martine Behrens on 19 april 2012 at 3:52pm

@yavana: vragen over zwangerschap zijn wat mij betreft echt 'glad ijs' terrein, precies om de redenen die jij noemt.
@Henny dank voor link en je compliment

Reactie van Henny van Leusden on 19 april 2012 at 3:15pm

@ Martine,

Zie overigens dat ik geen document kan toevoegen, dus hierbij een link dan kan het van mijn website gedownload worden.
Wel even wachten met proberen, want ik moet het documentje even naar de website downloaden.

Klik hier.

Reactie van Henny van Leusden on 19 april 2012 at 3:12pm

@Beste Martine,

Als zelfstandig adviseur probeer ik mijn clienten te bewegen "Goed Werkgeverschap" te betrachten en zich niet als een "rat", zoals uit het overbekende boekje, te gedragen.
Ik qa de discussie met ze aan en weiger desnoods de opdracht wanneer ik ze niet kan overtuigen en ze maar wat aan willen rommelen.

Maar weet je vaak werkt mijn "prikkelende" houding als eye opener.

Regelmatig geef ik ze ook het "Manifest over goed werkgeverschap" en dat wil ik jou bij deze ook graag cadeau doen.
Wellicht leuk om bij een OR en/of directie in te brengen.

Wat me overigens wel bevalt is dat je zaken durft te benoemen en je nek uitsteekt.

Groet
Henny

Reactie van Yavana on 19 april 2012 at 2:29pm

Een paar keer deze vraag gehad als sollicitant. Zoals of ik rond mijn 40ste nog zwanger wil worden? Ik vraag dan aan de HR manager die een man was of dit bij de functie hoort en of hij van plan was dit te doen. Dan staat ie met zijn ogen te knipperen. Oh nee zo bedoel ik het niet. En meneer ging maar over naar een ander onderwerp. Bij zulke bedrijven wil ik niet eens werken. Weet ook dat je iemand behoorlijk pijn kan doen die jarenlang proberen om zwanger te worden en dan deze vraag gesteld krijgt.
En zieken worden op die manier helemaal een speelbal. De overheid wil van ze af en willen dat ze werken. Werkgevers willen deze mensen ook niet en vinden dat ze maar een uitkering maar moeten krijgen.
En is het echt belangrijk. Als je iemand voor jaren wilt,vraag dan gewoon dat je bij deze baan geen veranderingen plaats kunnen vinden ivm met ??????? vul zelf in.